Türkiye’de nakit yerine kartla ödeme alışkanlığı giderek güçlenirken, esnafın POS cihazları nedeniyle karşı karşıya kaldığı maliyetler yeniden gündeme geldi. Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre Temmuz 2026’da kredi kartı, banka kartı ve ön ödemeli kartlarla yapılan ödemelerin toplam tutarı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 37 artarak 2 trilyon 974,9 milyar TL’ye ulaştı. Ay içerisinde yaklaşık 2 milyar kartlı ödeme işlemi gerçekleştirildi. Mağaza içindeki her 5 kartlı işlemin 4’ü ise temassız yapıldı.
POS ARTIK TERCİH DEĞİL, ZORUNLULUK
Kart kullanımının ulaştığı seviye nedeniyle birçok işletme için POS cihazı bulundurmak ticari hayatın vazgeçilmezleri arasına girdi. Ancak esnaf cephesinde asıl tepki, kartlı satıştan kesilen komisyonların yanı sıra çeşitli sabit ücretlerin de işletme giderlerine eklenmesine yönelik.
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Genel Başkanı Bendevi Palandöken de Temmuz ayında yaptığı açıklamada yüksek kredi kartı komisyonlarının özellikle düşük kâr marjıyla çalışan işletmeleri zorladığını belirterek, “Esnafın emeği komisyonlara teslim edilmemeli” çağrısında bulundu. Palandöken, komisyon oranlarının satılan ürünün kâr marjı dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesini istedi.
ESNAF ODALARINDAN “YASAL SINIR” ÇAĞRISI
Tepkiler yalnızca konfederasyon düzeyinde değil. Tatvan Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı Hasan Sönmez de Temmuz ayında yaptığı açıklamada artan kira, enerji, personel, vergi ve diğer girdi maliyetlerinin yanında POS komisyonlarının da küçük işletmeleri zorladığını belirtti.
Sönmez; komisyonlara makul bir üst sınır getirilmesini, kartlı satış tutarlarının mümkün olduğunca hızlı biçimde işletmenin hesabına aktarılmasını ve özellikle kamu bankalarının düşük komisyonlu POS uygulamalarıyla öncülük etmesini talep etti.
İŞ DÜNYASI DA AYNI SORUNA DİKKAT ÇEKİYOR
Sorun yalnızca küçük esnafın gündeminde değil. Kocaeli Ticaret Odası’nda gerçekleştirilen sektör buluşmasında da banka POS komisyonlarındaki artış ve yüksek faizlerin işletme sermayesi üzerindeki baskısı gündeme taşındı. Kocaeli Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Ömer Efe, söz konusu maliyetlerin özellikle KOBİ ölçeğindeki firmalarda sürdürülebilirliği zorlaştırdığına dikkat çekti.
Eskişehir’de faaliyet gösteren esnaflar da Ağustos ayında benzer şekilde POS komisyonlarının ürün fiyatlarını yukarı yönlü etkileyebildiğini belirterek bankalardan oranları düşürmelerini istedi.
SADECE KOMİSYON DEĞİL, SABİT ÜCRETLER DE VAR
Bankaların güncel tarifelerine bakıldığında POS maliyetlerinin yalnızca satış üzerinden alınan komisyonlarla sınırlı olmadığı görülüyor. Bankaya, cihaz türüne, ciroya ve yapılan sözleşmeye göre ücretler değişmekle birlikte bazı bankaların tarifelerinde fiziki POS için aylık yazılım, donanım ve bakım ücretlerinin 995 TL ile 1.190 TL seviyelerine kadar çıkabildiği görülüyor. Bunlar azami tarife tutarları olduğundan her işletmeye aynı ücretin uygulanması söz konusu değil; kampanya ve müşteri anlaşmalarına göre daha düşük ücretler veya muafiyetler de bulunabiliyor.
Bazı POS sözleşmelerinde kâğıt rulo bedeli de ayrıca ücret kalemi olarak yer alabiliyor. Örneğin Kuveyt Türk’ün yayımlanan üye işyeri ücret bilgilerinde POS rulosu için birim ücret tanımlanıyor.
ESNAF KOMİSYONU MÜŞTERİYE AYRICA YANSITAMIYOR
Esnafın şikâyet ettiği önemli noktalardan biri de POS maliyetini doğrudan “kart komisyonu” adı altında tüketiciden tahsil edememesi.
5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17’nci maddesine göre üye işyerleri, müşteriden sadece banka veya kredi kartı kullandığı gerekçesiyle komisyon ya da benzeri bir isim altında ilave ödeme isteyemiyor.
Bu nedenle esnaf temsilcileri, çözümün tüketiciden ek ücret almak değil, bankaların üye işyerlerinden aldığı komisyon ve POS maliyetlerinin makul seviyelere indirilmesi olduğunu savunuyor.
MERKEZ BANKASI KOMİSYONLARA SINIR GETİRİYOR
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası düzenlemelerine göre banka kartıyla gerçekleştirilen işlemlerde üye işyerine uygulanabilecek azami oran 1 Kasım 2025’ten itibaren yüzde 1,04 olarak belirlenmiş durumda. Kredi kartlarında ise azami oran TCMB tarafından açıklanan referans orana göre hesaplanıyor; 2026 yılında taksitsiz işlemler için ilan edilen azami oran yüzde 3,56 seviyesinde bulunuyor. Bankalar bu üst sınırları aşmamak kaydıyla işletmelerle yaptıkları anlaşmalara göre daha düşük oran belirleyebiliyor.
“ESNAFIN SESİNİ DUYUN”
Esnaf ve iş dünyasının ortak beklentisi ise komisyon oranlarının düşürülmesi, cihaz ve bakım ücretlerinin gözden geçirilmesi, küçük işletmelere özel avantajlı tarifelerin yaygınlaştırılması ve POS maliyetlerinin daha şeffaf hâle getirilmesi.
Artan kira, enerji, personel, vergi ve ürün maliyetleriyle mücadele eden işletmeler, kartlı satışın yaygınlaştığı bir dönemde bankacılık maliyetlerinin de kazançlarını eritmemesini istiyor.
POS komisyonu, cihaz ücreti, bakım bedeli, rulo gideri derken esnafın yükü büyüyor. Esnaf ve iş dünyasından bankalara ve ilgili kurumlara çağrı net: “Kartlı ödeme sistemi büyürken bunun faturası küçük işletmelere çıkarılmasın.”
