Evet, bazı durumlarda haber kaldırılabilir veya erişimi engellenebilir; fakat bu, sınırlı, hukuka bağlı ve genellikle mahkeme kararı ya da açık hak ihlali (kişilik hakkı, özel hayatın gizliliği, kişisel veri ihlali, telif gibi) gerektiren bir prosedürdür. Öte yandan basın özgürlüğü, kamu yararı ve haberin doğruluğu/önemi gibi unsurlar gazetecilerin haberi kaldırmama hakkını güçlendirir.
Genel olarak haber kaldırma taleplerini şu kategorilerde değerlendiririz:
1. Açık hata veya yanlış bilgi
• Haberde net bir doğruluk hatası varsa (ör. yanlış isim, tarih, rakam) bu durumlarda düzeltme, güncelleme veya gerekirse haberin kaldırılması/geri çekilmesini düşünebiliriz.
2. Kişilik hakları / özel hayatın ihlali
• Haber, kişinin mahremiyetini hukuk dışı biçimde ifşa ediyorsa veya kişilik haklarını ihlal ediyorsa (özellikle mahrem fotoğraf, sağlık bilgisi, yüzünün görüntüsü vb.) önce düzeltme/anonimleştirme, gerekiyorsa kaldırma işlemi uygularız.
3. Kişisel veriler / KVKK kapsamındaki ihlal
• Haberde işlenen kişisel veriler için işlem şartı kalmamışsa veya veri hukuka aykırı işlenmişse, veri sahibi KVKK kapsamında silme/anonimleştirme talep edebilir; veri sorumlusunun yükümlülükleri vardır.
4. Telif / hak ihlali iddiası
• Telif hakkı sahibinden gelen meşru taleplerde (ör. izinsiz yüzünün fotoğraf), içeriği kaldırabiliriz veya erişimi sınırlayabiliriz.
5. Resmi mahkeme/idarî karar
• Sulh ceza hâkimliği, mahkeme veya yetkili idari makamdan gelen içerik kaldırma/erişimin engellenmesi talimatı kesinlikle uygulanır. Bu başvuruların hızlı süreçleri vardır (bkz. 5651).
6. Editoryal etik veya iç politika gereği
• Haberin yayımlanması editoryal hataysa (kaynak uydurma, kurgu vs.) gazetemiz bağımsız olarak haberi geri çekebilir ve bunun gerekçesini paylaşır.
Haber kaldırma için vatandaşların ne yapması gerekir?
Aşağıdaki adımlar, haberin niteliğine göre paralel veya sıralı uygulanabilir:
A. Ön hazırlık — ne toplayacaksınız?
• Haber URL’si(leri), ekran görüntüsü(leri), tarih ve saat bilgisi.
• Haberde sizi tanımlayan açık metin: ad, soyad, fotoğraf (veya talep ettiğiniz anonimlik derecesi).
• Neden kaldırılmasını istediğinize dair kısa gerekçe (doğruluk hatası, özel hayat ihlali, KVKK kapsamı, telif vb.).
• Varsa mahremiyet/özel veri olduğuna dair kanıtlar (doküman, rapor, kimlikler vs.).
B. Gazeteye / haber sitesine (ilk) başvuru — örnek sıra
1. Editörle doğrudan iletişim: E-posta + kayıtlı posta (tercihen). Kısa, nazik ve belgeli bir istek gönderin: (a) hangi haber, (b) neden kaldırılmalı, (c) talep ettiğiniz çözüm (düzeltme/anonimleştirme/kaldırma), (d) yasal merciye başvurmadan önce karşılıklı çözüm isteği.
2. Düzeltme / Tekzip talebi: Haklıysanız tekzip veya düzeltme talep edin. Yayın organlarının cevap verme yükümlülüğü ve usulü site politikasına göre değişir.
3. KVKK başvurusu (kişisel veri ise): Kişisel verilerinizin silinmesini/anonimleştirilmesini talep edin; gazetemiz 30 gün içinde yanıt vermekle yükümlüdür (detaylar ve yükümlülükler KVKK’da).
4. Hukuki yol (Sulh Ceza Hakimliği — 5651/diğer): Haber özel hayatı, kişilik haklarını veya yasaları ciddi biçimde ihlal ediyorsa doğrudan Sulh Ceza Hakimliği’ne başvuru yapılabilir; Kanun kapsamında hızlı karar mekanizmaları vardır. Bu yol özellikle erişim engelleme/çıkarma için kullanılır.
5. Uzlaşma / tazminat davası / ceza davası: Eğer hakaret, iftira veya ciddi zarar söz konusuysa, hukukî yollar (manevi tazminat, basın davaları, cezai şikâyet) tercih edilebilir.
Haber hangi durumlarda kesinlikle kalkmaz veya kaldırılması zorlaşır?
Gazetecinin kaldırmama gerekçeleri ve mahkemelerin dirençli olacağı haller:
1. Kamu yararı / haber değeri
• Haber doğruysa ve kamuoyunun bilgi edinme hakkı ilgisini çekiyorsa; basın özgürlüğü gözetilir. Akademik ve mahkeme kararlarında “unutulma hakkı ile ifade özgürlüğü arasındaki denge” sık sık vurgulanır.
2. Doğru, teyit edilmiş bilgiler
• Haber somut, doğrulanmış bilgiye dayanıyorsa; doğruluk gösterilebiliyorsa kaldırma talebi kabul edilmez.
3. Resmî kayıtlar / adlî süreçler
• Adlî kararlar, resmi duyurular gibi kamu kayıtları genellikle haber arşivinde kalır.
4. Daha önce yürürlükte olan kamu çıkarı
• Bir kişinin kamusal pozisyonu, kamu görevleri veya suç kaydı gibi hususlar, haberin arşivlenmesi yönünde değerlendirilir.
5. Gazetecinin iyi niyetle ve kamu yararı amacıyla hareket etmiş olması
• Kaynağı sağlam, haber kriterlerine uygun yayınlarda kaldırma zorlaşır.
6. Tekzip/düzeltme uygun görülmüşse
• Bazı durumlarda haber silinmez ama yanına düzeltme/tekzip eklenir; bu, haberin tamamen yok edilmesinden daha sık başvurulan çaredir.
Gazetecinin / Haber Sitesi Sahibinin hakları, sorumlulukları ve gerekçeleri
Bizim açımızdan önemli ilkeler:
• Basın özgürlüğü ve kamuoyunu bilgilendirme görevi — Anayasa ve mevzuat çerçevesinde korunur; haber kaynağını ve editoryal seçimi koruma hakkımız vardır.
• Hukuka uygunluk yükümlülüğü — Aynı zamanda hukuka uygun hareket etmek zorundayız; mahkeme kararlarına, KVKK yükümlülüklerine uymak mecburidir. (Veri silme/yok etme/anonimleştirme yükümlülüğü KVKK’da düzenlenmiştir.)
• Düzeltme ve özür hakkı — Hata yapıldığında bunu düzeltme, okur ve mağdurlara bilgi verme sorumluluğumuz var.
• Kaldırma taleplerini makul şekilde değerlendirme — Gelen talepleri belgeleyip hukuki danışmanlıkla değerlendirme hakkımız vardır.
• İç politika — şeffaf cevap verme — Yayın politikamız doğrultusunda takibi, cevap verme sürelerini ve karar gerekçelerini paylaşıyoruz.
• Kötüniyetli, tekrarlayan taleplere karşı korunma — Sürekli, kötü niyetli ve amaç dışı kaldırma talepleri (zamanla taciz boyutuna ulaşanlar) reddedilebilir; gerektiğinde hukuki yollara başvurulur.
Sonuç — Ne beklemelisiniz?
• Haberlerin kaldırılması mümkün ama kesin değildir; doğru süreç ve delillerle hareket etmek gerekir.
• İlk adım: editöre medeni, belgeli başvurun
• Gazeteciler / haber siteleri olarak amacımız: doğru, adil ve kamu yararını gözeten haber; hatamız varsa düzeltiriz; hukuki karar varsa uygularız; aksi halde kamu yararı/haber değeri gerekçesiyle içeriği kaldırmayabiliriz.
