CHP Tekirdağ Milletvekili Nurten Yontar, tarım sektörüne ilişkin verileri değerlendirerek Türkiye'nin üretim yerine ithalata yönelmesinin hem çiftçiyi hem de tüketiciyi mağdur ettiğini dile getirdi. Yontar, açıklanan rakamların tarımda yaşanan yapısal krizi açıkça ortaya koyduğunu ifade etti.
Yontar, 2003-Mayıs 2026 döneminde Türkiye'nin 16,5 milyon ton ayçiçeği tohumu ithalatına 9,7 milyar dolar, 15,7 milyon ton ayçiçeği küspesi ithalatına 3,8 milyar dolar ve 15,9 milyon ton ayçiçeği yağı ithalatına 18,2 milyar dolar ödediğini bildirdi. Toplamda 31,7 milyar dolarlık ithalata karşılık aynı dönemde 10,9 milyon ton ayçiçeği yağı ihracatından yalnızca 13,9 milyar dolar gelir elde edildiğini aktaran Yontar, 17,8 milyar dolarlık dış ticaret açığının tarım politikalarının yetersizliğini gösterdiğini belirtti.
Türkiye'nin ayçiçeği üretim merkezlerinden Tekirdağ'da çiftçilerin zorlandığını vurgulayan Yontar, Çukobirlik'in açıkladığı alım fiyatlarının üretici beklentisini karşılamadığını ifade etti.
Yüzde 44 yağ oranlı ürün için 35,50 TL, yüzde 40 yağ oranlı ürün için 33,50 TL, yüzde 35 yağ oranlı ürün için ise 31 TL fiyat açıklandığını kaydeden Yontar, yüzde 2 stopaj kesintisinin ardından üreticinin eline sırasıyla 34,79 TL, 32,83 TL ve 30,38 TL geçtiğini ekledi.
Mazot fiyatlarının birçok ilde 80 liranın üzerine çıktığına değinen Yontar, 300 dönüm alanda kuru tarım yapan bir işletmenin yılda yaklaşık 2 bin litre mazot tükettiğini ve yalnızca yakıt giderinin yaklaşık 160 bin lirayı bulduğunu kaydetti.
2026 yılında çiftçiye ayrılması öngörülen 168 milyar liralık tarımsal desteğin mevcut fiyatlar karşısında yetersiz kaldığına işaret eden Yontar, üreticinin sadece mazot harcamalarının dahi destekleri erittiğini söyledi.
Tarımdaki istihdam kaybına dikkat çeken Yontar, 2002 yılında 7,5 milyon olan tarımsal istihdamın günümüzde 4 milyon 560 bine gerilediğini, yaklaşık 2 milyon 940 bin kişinin tarımdan koptuğunu belirtti.
Tarımın toplam istihdam içindeki payının yüzde 34,9'dan yüzde 14'e düştüğünü aktaran Yontar, yalnızca 2025 yılında 267 bin, 2026'nın ilk çeyreğinde ise 44 bin kişinin daha tarım sektöründen ayrıldığını bildirdi.
Kayısı üretiminin 1 milyon 290 bin tondan 331 bin tona gerileyerek bir yılda yaklaşık yüzde 74 azaldığını, Malatya'daki ürün kaybının ise yüzde 100'e yaklaştığını ifade eden Yontar, kuru üzüm üretim alanlarının son beş yılda yüzde 7, üretim miktarının yüzde 17, verimin ise yüzde 11 gerilediğini kaydetti.
Nurten Yontar, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Üreticiyi ithalatla cezalandıran anlayış terk edilmelidir. Çiftçimizin emeğini koruyan, maliyetleri düşüren ve yerli üretimi önceleyen politikalar hayata geçirilmeden ne gıda enflasyonu düşer ne de tarım yeniden ayağa kalkabilir.”
